Ontvang de nieuwsbrief en de gratis videotraining

'In 3 Stappen naar een Spannende Tekst'

Engelse woorden – hartelijk welkom

16 maart 2018 • Geen categorie

Stel, je interviewt een staatssecretaris. Over zijn nieuwste plannen om werklozen aan het werk te helpen. Geen simpele zaak, meent je gesprekspartner, want veel van die werklozen zijn inmiddels aan die werkloosheid gewend. En daarom, zo benadrukt hij, kunnen we ze alleen enthousiast maken door het inzetten van incentives.

Nogmaals, jij bent de interviewer. Wat zeg je?

De journalist die het interview jaren geleden echt afnam, begon hier te huiveren. “Incentives? Incentives?? Is dat een woord? Waar zijn de ondertitels?” Zijn rillingen waren voelbaar tot in de huiskamer.

De staatssecretaris begon te lachen. “Incentives… het gaat gewoon om prikkels. Die mensen moeten worden geprikkeld.”

De kou was uit de lucht. Iedereen lachte opgelucht. Dat afschuwelijke Engelse woord was van tafel en vervangen door een oer-Hollands alternatief. Een happy end dus.

En het gesprek kabbelde naar het volgende onderwerp.

Ban
Het is een merkwaardig verschijnsel. Engelse liedjes op de radio, prima. Engelse top-spitsen in die Nederlandse topclub, hartelijk welkom. En die Engelse bestuursvoorzitter aan het hoofd van dat Nederlandse concern – als hij maar niet méér verdient dan 20 keer de Balkenendenorm. Maar Engelse woorden gaan na aankomst onmiddellijk in de ban.

Dat is jammer.

Want terwijl die spits geblesseerd op de bank zit en de bestuursvoorzitter in het nieuws komt vanwege zijn riante vertrekregeling, doen de Engelse woorden hun werk vaak beter dan de Nederlandse.

Onvervangbaar
Neem het woord ‘match’. En dan in de betekenis van ‘DNA-match’. Dat DNA een afkorting is van desoxyribonucleïnezuur, dat weet niemand zich precies meer te herinneren. Maar dat match… is daar geen Hollands woord voor?

En het antwoord is: nee. Natuurlijk kun je ‘match’ vertalen met ‘overeenkomst’ – maar dat is het net niet. Vooral omdat ‘overeenkomst’ ook een andere betekenis heeft. Inderdaad: van ‘deal’.

Maar het mooiste voorbeeld vind ik het woord ‘loopen’. Oké, in een Hollandse klompenweide, zou je dat moeten vertalen met ‘herhalen’. Maar ‘loopen’ is meer dan dat, het is veel repeterender. Bovendien mis je bij het woord ‘herhalen’ die computerachtige hersenloosheid: “Kan Windows niet opstarten. Wilt u Windows opstarten?” Alleen het woord ‘loopen’ weet dat te dekken.

Incentives
En incentives? Oké, die is voor jou: dat kun je inderdaad beter vervangen door ‘prikkels’. Voor de meeste mensen is dat duidelijker, en het is ook nog eens een lettergreep korter.

Had de journalist dus gelijk? Heeft hij terecht overruled? Ja en nee. Want aan het eind bleef er één vraag op tafel achter: ‘Hoezo prikkels? Wat is het kabinet nu precies van plan met al die werklozen?’

Let wel, als de staatssecretaris onmiddellijk gekozen had voor het woord ‘prikkels’, was hij daar niet mee weggekomen. Dan had de journalist erop doorgevraagd. Maar nu werd die verblind door een waas van verontwaardiging.

De moraal: vage abstracties blijven vaag, ook als ze rood-wit-blauw zijn ingeburgerd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *