Ontvang de nieuwsbrief en de gratis videotraining

'In 3 Stappen naar een Spannende Tekst'

Wat is de clou van jouw zinnen?

29 januari 2018 • Geen categorie

Ken je de film City Lights van Charlie Chaplin? Hij is meer dan 85 jaar oud, maar sommige scènes blijven grappig.

Neem het begin. Een menigte is samengedromd rond een standbeeld – een standbeeld dat op het punt staat te worden onthuld. Onverstaanbare toespraken, oplopende spanning, en dan…

Afijn, blijkbaar is het copyright op de film verlopen, want alles staat op YouTube. Kijk dus zelf:

Waarom is dit grappig? Voor een deel zit het hem in het contrast: de hoogdravende woorden van de hoogwaardigheidsbekleders, het smetteloze wit van het nep-Griekse beeld – en een zwerver die je normaal alleen aantreft in een grijs/groen/bruine kartonnen doos.

Maar er is nog iets anders.

Want die samengedromde menigte, de aanzwellende muziek en het beeld dat nog onzichtbaar blijft onder dat doek… het werkt allemaal toe naar een climax. Dat moment van onthulling is het allerbelangrijkste moment van de scene. Dat moet al het wachten en al die toespraken rechtvaardigen.

En als dat moment in duigen valt, maakt het al het voorafgaande met terugwerkende kracht belachelijk.

Zinnen
Wat geldt voor filmscènes, geldt ook voor zinnen. Neem het onderstaande fragment uit Pauw & Witteman, de inleiding tot een interview met Frank de Grave uit 2008.

Oké, dit is een beetje flauw. Jeroen Pauw is een fantastische presentator, dus waarom terugkomen op een verspreking van 10 jaar geleden? Wel, hij is leerzaam. Alle andere versprekingen, uit alle andere talk shows ben ik vergeten, maar deze ene bleef me bij.

Het betoog van Pauw was namelijk heel mooi opgezet. “U bent wethouder geweest, kamerlid, staatssecretaris, minister, maar dat alles was natuurlijk slechts een opmaat tot wat u nu bent, directeur van…”

Alweer voel je de anticipatie. Stel dat de zin hier wordt afgesloten, dat het tv-scherm op zwart springt. Dan slaat de kijker meteen aan het googelen. Die De Grave… waar is die precies directeur van?

Een mooie constructie dus – maar hij leidt tot een verplichting. Ja, als je dat slotakkoord goed kunt invullen, dan heb je de luisteraars aan je lippen. Maar gaat het mis, dan wordt al die anticipatie met terugwerkende kracht belachelijk. Vandaar het gelach.

De moraal
Je snapt het al: volgens mij valt hier een les te leren. Vooral voor schrijvers. Iedere zin is te vergelijken met een onthulling, een reeks voorbereidende woorden die moet leiden tot de apotheose, de informatie aan het eind, vlak voor de punt. Die woorden dáár staan in de spotlight, die zijn het allerbelangrijkst. Hiermee heb je kans om te scoren, zoals met de clou van een mop.

Als Pauw zijn verspreking had bewaard voor ergens halverwege een zin, was ik hem ongetwijfeld vergeten. Maar nu hij samenviel met de opzwellende muziek, met het triomfantelijke slotakkoord, met de onthulling van het grote geheim, nu staat hij gebeiteld in mijn langetermijngeheugen. Net als die zwerver op dat beeld.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *