Ontvang de nieuwsbrief en de gratis videotraining

'In 3 Stappen naar een Spannende Tekst'

Schrijven is schrappen?

5 februari 2018 • Geen categorie

De afgelopen jaren heb ik honderden interviews afgenomen – en veel daarvan ben ik helaas vergeten. Maar sommige blijven me bij. Zoals die met een veiligheidskundige, over het brandalarm in bedrijven.

Oké, dat klinkt niet vreselijk sexy. Maar geloof me, het
was erg grappig.

Je moet namelijk weten, zo’n brandalarm is vaak niet bijster effectief. De meeste werken met een zogenoemde slow whoop, zo’n toon die in een seconde een paar octaven omhoog vliegt. Heel alarmerend, heel paniekerig – maar dat gevoel slaat zelden over op de medewerkers. Hé, een brandalarm, denken ze. En ze gaan nog even koffie halen.

Nooit heb ik dit verschijnsel mooier horen omschrijven als in het verhaal van de veiligheidskundige.

Op een dag bracht die een bezoek aan een bevriende directeur. En hij trof hem aan in een uitstekend humeur, helemaal in de wolken over zijn nieuwe brandalarmeringssysteem.
“Oké’, riep hij, “het kostte een rib uit mijn lijf. Maar dan heb je ook wat. Zal ik het even aanzetten? Dan kun je het horen.”
De veiligheidskundige zocht even naar woorden. “Zou… zou je dat wel doen? Er zijn daar zeker 200 mensen aan het werk. Dadelijk staan die allemaal buiten.”
Maar tot zijn verbazing begon de ander te lachen. “Welnee, die weten dat het een oefening is. Die werken gewoon lekker door.”

Conflict
Een mooi verhaal vond ik. En ook heel veelzeggend. Want zo’n veiligheidskundige kan wel iets roepen als: ‘Voor een grotere brandveiligheid is het nodig dat we werken aan een cultuurverandering.’ Maar dat zijn de lezers na 10 seconden weer vergeten. Zo’n verhaal blijft je jaren bij.

Dus zette ik dat verhaal in mijn artikel. Voorin.

En dus kwam ik in conflict met de communicatiemedewerker.

‘Waarom wil je een verhaal vertellen?”, vroeg ze. ‘Dat is toch niet professioneel: het was alleen maar een voorbeeld. Waarom schrijf je niet gewoon dat we voor een betere brandveiligheid moeten aansturen op een cultuurverandering? Dat is ook nog eens korter.”

En toen kwam ze met haar ultieme argument: ‘Schrijven is schrappen.’

Keurmerk
Schrijven is schrappen. Het gezegde ontleend zijn autoriteit aan de alliteratie, de beginrijm. Die geeft het een officieel stempel, een kosmisch keurmerk. Twee woorden die allebei beginnen met schr – dat kan geen toeval zijn. Er is vast een natuurwet die ze met elkaar verbindt.

Natuurlijk, ik moet toegeven… helemaal onzin is het niet. Iemand die zijn betoog begint met een zin als ‘Je zou kunnen zeggen dat er sprake is van een situatie waarin het zo is dat we te maken hebben met een soort van…’ denkt misschien dat hij aandacht heeft voor de nuance – maar in werkelijkheid is hij gewoon zijn keel aan schrapen. En schrapen is geen schrijven.

Bovendien, soms zit je een half uur te puzzelen op een alinea. Een andere topische zin misschien, of toch een ander voorbeeld, en die derde zin… die loopt nog niet helemaal lekker. Als ik die nu eens…

Voordat je in een helder moment besluit om die hele alinea weg te halen.

Hells Angels
Is schrijven dus toch schrappen? Nee, bovengenoemd proces is veel mooier beschreven. Door Renate Dorrestein in haar boek ‘Het geheim van de schrijver’. Zij verwees naar het bordje boven het clubhonk van de Hells Angels in New York: ‘When in doubt, kick them out’.

Aan de ene kant hebben we dus een motto van de Hells Angels. Aan de andere kant een spreuk die door oma kan zijn uitgeborduurd op een tegeltje naast de schouw. Ik kies natuurlijk voor de eerste.

Maar vergis je niet, ook oma’s tekst – ‘schrijven is schrappen – is potentieel heel destructief. Verhalen kun je niet zomaar weghalen; het zijn de dragende muren van je stuk. Ze stellen de lezer in staat om vage abstracties (die noodzakelijke cultuurverandering) om te zetten in een beeld dat zich inbrandt op ons netvlies.

Suggestie
Daarom zou ik het schrijfproces liever willen samenvatten in een ander gezegde. Niet ‘Schrijven is schrappen’, maar:

Kort is klote.

Dat is 9 letters korter dan ‘schrijven is schrappen’. En weet je… ik heb het gevoel dat het nóg korter kan. Maar ik kom er zelf niet goed uit.

Binnenkort zal ik het eens voorleggen aan die communicatiedame.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *